Beter samenwerken begint niet met verplichte kantoordagen
Steeds meer organisaties willen hun medewerkers weer vaker op kantoor zien. Booking.com, ABN AMRO en VodafoneZiggo zijn recente voorbeelden van bedrijven die hun beleid voor hybride werken aanscherpen. Dat leidt regelmatig tot stevige discussies met medewerkers, ondernemingsraden en vakbonden.
Wat mij daarbij opvalt, is dat de discussie vooral gaat over het aantal verplichte kantoordagen. Maar welk probleem proberen organisaties eigenlijk op te lossen? En is voldoende onderzocht of meer fysieke aanwezigheid daarvoor de juiste oplossing is? Ik geloof sterk in de waarde van persoonlijke ontmoetingen, maar vraag me af of het gesprek over wat medewerkers en organisaties nodig hebben om beter samen te werken voldoende wordt gevoerd.
Vier organisaties, vier verschillende benaderingen
De recente berichtgeving laat zien hoe verschillend bedrijven omgaan met de terugkeer naar kantoor.
Booking.com wil medewerkers minimaal 40 procent van hun werktijd op kantoor laten doorbrengen. De ondernemingsraad verzette zich tegen deze maatregel, waarna de rechter toestemming gaf voor invoering. Juridisch toegestaan, maar daarmee is draagvlak nog niet vanzelfsprekend. (Bron: Rechtbank Amsterdam, oktober 2026)
ABN AMRO wil medewerkers eveneens vaker op kantoor zien. Vakbonden uiten kritiek op de noodzaak en uitvoerbaarheid, mede vanwege signalen over onvoldoende beschikbare werkplekken. (Bron: De Telegraaf, oktober 2026)
VodafoneZiggo wil drie kantoordagen invoeren, maar laat teams zelf bepalen welke dagen dat zijn. Daarnaast is er aandacht voor medewerkers die door de verandering in de knel komen. (Bron: de Volkskrant, oktober 2026)
AFAS combineerde afspraken over kantoorbezoek met de introductie van de vierdaagse werkweek. Medewerkers kregen tijd om zich aan te passen en het bedrijf investeerde in een aantrekkelijke werkomgeving. (Bron: Het Parool, oktober 2026)
Deze voorbeelden laten zien dat niet alleen het beleid verschilt, maar ook de manier waarop organisaties veranderingen proberen te realiseren.
Welk probleem willen we eigenlijk oplossen?
Werkgevers noemen vaak vergelijkbare redenen om medewerkers vaker naar kantoor te halen: meer verbinding, betere kennisdeling, innovatie en een sterkere organisatiecultuur. Dat zijn legitieme doelstellingen. Maar betekent dit automatisch dat iedereen twee of drie dagen naar kantoor moet?
Een gebrek aan samenwerking kan verschillende oorzaken hebben. Misschien ontbreken duidelijke werkafspraken, is de digitale samenwerking onvoldoende georganiseerd of sluit de kantooromgeving niet aan bij de werkzaamheden. En soms is er inderdaad behoefte aan meer fysieke ontmoeting. Maar aanwezigheid is nog geen samenwerking. Wie medewerkers verplicht naar kantoor laat komen om vervolgens de hele dag in online vergaderingen te zitten, moet zich afvragen welke meerwaarde dat oplevert.
Daarom zou een verandering in het kantoorbeleid moeten beginnen met een analyse van de werkelijke knelpunten, niet met het vaststellen van een verplicht aantal kantoordagen.
Bricks, Bytes & Behaviour: drie vertrouwde bouwstenen voor beter samenwerken
Vanuit mijn ervaring met hybride werken, digitale werkplekken en organisatieverandering zie ik dat succesvolle samenwerking vraagt om samenhang tussen deze drie elementen.
Bricks – Een kantoor waar je graag komt
Als organisaties medewerkers vaker op kantoor willen zien, moet die omgeving ook iets toevoegen. Denk aan ruimtes voor ontmoeting, creatieve samenwerking en kennisdeling, maar ook aan mogelijkheden om geconcentreerd te werken. Het kantoor moet aansluiten bij de activiteiten die medewerkers uitvoeren. Niet iedere activiteit vraagt immers om dezelfde werkplek.
Bytes – Technologie die samenwerking ondersteunt
De afgelopen jaren hebben organisaties fors geïnvesteerd in digitale werkplekken en samenwerkingsplatformen. Maar beschikken over Microsoft Teams, SharePoint en andere digitale middelen betekent nog niet dat medewerkers effectief digitaal samenwerken. Hoe delen we informatie? Wanneer overleggen we online? En wanneer heeft fysieke ontmoeting daadwerkelijk meerwaarde?
Behaviour – Mensen maken het verschil
Uiteindelijk bepalen mensen hoe er wordt samengewerkt. Dat vraagt om vertrouwen, leiderschap, duidelijke verwachtingen en gezamenlijke afspraken. En vooral om het gesprek. Wat hebben medewerkers nodig om goed te functioneren? Wanneer ervaren zij meerwaarde van kantoorbezoek? En hoe organiseren teams hun samenwerking?
Hybride werken betekent niet dat iedereen volledig zijn eigen gang kan gaan. Het vraagt om wederzijdse verantwoordelijkheid en afspraken die bijdragen aan het werk en die medewerkers begrijpen en ondersteunen.
Samen Werken in de praktijk
Een mooi voorbeeld van deze integrale benadering is het programma Samen Werken @ NOC*NSF, dat ik als programmamanager een aantal jaren geleden heb begeleid. NOC*NSF wilde de overstap maken naar een nieuwe, activiteitgerichte manier van werken. Daarbij ging het nadrukkelijk niet alleen om een vernieuwd kantoor of moderne ICT, maar om het anders organiseren van samenwerking en ontmoeting.
Het programma bracht de drie bouwstenen samen:
Bricks: De kantooromgeving op Papendal werd opnieuw ingericht, met verschillende werkplekken en ruimtes voor concentratie, ontmoeting en samenwerking.
Bytes: De digitale werkomgeving werd vernieuwd, zodat medewerkers flexibeler samen konden werken en informatie eenvoudiger konden delen.
Behaviour: Medewerkers werden via klankbordgroepen, workshops, communicatie en gezamenlijke werkafspraken betrokken bij de nieuwe manier van werken.
Daarmee hebben we niet alleen de fysieke en digitale inrichting gerealiseerd, maar ook de basis gelegd voor een andere manier van samenwerken. Wat ik uit dit programma vooral heb meegenomen, is dat een nieuwe werkomgeving pas echt betekenis krijgt wanneer medewerkers begrijpen waarom de verandering nodig is en worden betrokken bij de manier waarop zij gaan samenwerken.
Verleiden, afspreken of verplichten?
Ik ben niet tegen duidelijke afspraken over kantoorbezoek. Soms is fysieke aanwezigheid noodzakelijk en mag een werkgever daar verwachtingen over uitspreken. Maar waarom beginnen we niet met het aantrekkelijker maken van kantoorbezoek? Met het organiseren van betekenisvolle ontmoetingen? Met teams die gezamenlijk bepalen wanneer fysieke samenwerking echt iets toevoegt?
En waarom meten we vooral hoeveel dagen medewerkers aanwezig zijn, in plaats van te kijken naar de kwaliteit van samenwerking en de resultaten die worden bereikt? Hier ligt ook een belangrijke rol voor directie, HR, leidinggevenden en ondernemingsraden. Door samen met medewerkers te onderzoeken wat nodig is, kunnen afspraken ontstaan die zowel de organisatie als haar medewerkers verder helpen.
Misschien moeten we medewerkers niet zozeer terughalen naar kantoor, maar opnieuw laten ontdekken waarom het waardevol is om elkaar daar te ontmoeten. Dat vraagt om meer dan een beleidsregel. Het vraagt om een integrale aanpak waarin Bricks, Bytes & Behaviour elkaar versterken.
Uiteindelijk gaat het niet om waar mensen werken, maar om hoe ze samen resultaten behalen.
Reactie plaatsen
Reacties